Wspieranie naturalnych mechanizmów ochronnych organizmu często kojarzy się przede wszystkim z antyoksydantami. U psa lub kota z przewlekłą chorobą nerek jest to jednak znacznie szerszy problem.
Komórki mogą skutecznie chronić i naprawiać swoje struktury tylko wtedy, gdy mają zapewnione odpowiednie warunki: dostęp do tlenu, wody, energii, aminokwasów oraz prawidłowe środowisko mineralne. Równie ważne jest ograniczenie czynników, które stale zwiększają ich obciążenie — takich jak odwodnienie, nadmiar fosforu, białkomocz, nadciśnienie, niedokrwistość czy niedożywienie.
Dlatego aktualne zalecenia IRIS dla psów z przewlekłą chorobą nerek oraz zalecenia IRIS dla kotów z CKD podkreślają konieczność wielokierunkowego postępowania dopasowanego do stadium choroby i odpowiedzi konkretnego pacjenta. Nie istnieje jeden schemat odpowiedni dla wszystkich zwierząt.
Organizm posiada rozbudowaną sieć mechanizmów chroniących komórki przed skutkami codziennego metabolizmu i przewlekłego przeciążenia.
Obejmuje ona między innymi:
Do funkcjonowania tych systemów potrzebne są energia, tlen, aminokwasy, witaminy i składniki mineralne. Samo dostarczenie dużej dawki jednego antyoksydantu nie wystarczy, jeżeli zwierzę jest odwodnione, nie je, traci mięśnie albo pozostaje narażone na niekontrolowany białkomocz czy nadciśnienie.
Najskuteczniejszym sposobem wspierania ochrony komórkowej jest zmniejszenie liczby problemów, z którymi organizm musi się stale mierzyć.
U pacjenta nerkowego dodatkowym źródłem obciążenia mogą być:
Zgodnie z przewodnikiem IRIS dotyczącym rozpoznawania, klasyfikowania i leczenia CKD ocena pacjenta nie powinna ograniczać się do kreatyniny i SDMA. Konieczne jest także określenie podstadium białkomoczu i ciśnienia tętniczego oraz poszukiwanie problemów, które mogą przyspieszać dalszą utratę funkcji nerek.
Woda nie jest antyoksydantem, ale bez prawidłowego nawodnienia naturalne mechanizmy ochronne nie mogą działać właściwie.
Odwodnienie może zmniejszać przepływ krwi przez nerki, ograniczać dostarczanie tlenu i zwiększać stężenie części metabolitów w organizmie. Komórki kanalików nerkowych otrzymują wtedy mniej tlenu, mimo że nadal muszą aktywnie transportować wodę, sód, potas i inne związki.
Psy i koty z CKD często mają ograniczoną zdolność zagęszczania moczu. Mogą więc tracić stosunkowo dużo wody i być szczególnie podatne na dodatkowe straty spowodowane gorączką, biegunką, wymiotami albo wysoką temperaturą otoczenia.
Zalecenia IRIS dla psów i zalecenia dla kotów wskazują na konieczność zapewnienia stałego dostępu do świeżej wody i korygowania klinicznego odwodnienia. Płynoterapia podskórna lub dożylna powinna być jednak dobierana indywidualnie, szczególnie u zwierząt z chorobami serca albo ograniczoną zdolnością wydalania płynów.
Prawidłowo opracowana dieta renalna nie jest po prostu karmą z mniejszą ilością białka. Jej wartość wynika z całej kompozycji, która może obejmować:
W randomizowanym badaniu psów z samoistną przewlekłą niewydolnością nerek dieta renalna zmniejszała ryzyko przełomów mocznicowych i śmierci w porównaniu ze standardową karmą bytową. Podobne korzyści wykazano w badaniu kotów z CKD w stadium 2 lub 3, w którym dieta renalna ograniczała występowanie epizodów mocznicowych i zgonów związanych z chorobą nerek.
Korzyści te dotyczą kompletnej strategii żywieniowej, a nie jednego składnika. Dlatego nie można odtworzyć działania diety renalnej przez samo ograniczenie mięsa albo dodanie pojedynczego suplementu.
Nawet najlepiej opracowana dieta nie wspiera organizmu, jeżeli pies lub kot przyjmuje zbyt mało energii.
Przy długotrwałym niedoborze kalorii organizm zaczyna wykorzystywać własne zapasy. Dochodzi wówczas do utraty tkanki tłuszczowej, a następnie mięśni. Zmniejsza się dostępność aminokwasów potrzebnych do wytwarzania enzymów, białek transportowych, glutationu i nowych struktur komórkowych.
W badaniu dotyczącym czynników wpływających na przeżycie psów z CKD znaczenie miały nie tylko parametry nerkowe, ale również apetyt, sposób żywienia, albumina i stan odżywienia. Pokazuje to, że odżywienie pacjenta jest integralną częścią ochrony organizmu, a nie jedynie dodatkiem do terapii.
Jeżeli zwierzę odmawia diety renalnej, priorytetem powinno być opanowanie nudności, bólu, zaparć lub innych przyczyn niechęci do jedzenia. U części pacjentów konieczne jest stopniowe przechodzenie na nową karmę albo indywidualne poszukiwanie akceptowanej formy żywienia.
Zaburzenia gospodarki fosforowo-wapniowej mogą uruchamiać zmiany hormonalne i metaboliczne wpływające nie tylko na nerki, ale również na kości, naczynia i cały organizm.
Według aktualnych zaleceń IRIS postępowanie powinno obejmować:
Bindery należy podawać z posiłkiem, ponieważ ich zadaniem jest ograniczanie dostępności fosforu obecnego w przewodzie pokarmowym, zanim zostanie wchłonięty. Szczegółowy schemat postępowania znajduje się w zaleceniach IRIS dla psów i kotów.
Kontrola fosforu ogranicza jeden z mechanizmów mogących stale obciążać organizm. Z punktu widzenia ochrony komórkowej jest to ważniejsze niż próba neutralizowania późniejszych konsekwencji nadmiaru fosforu za pomocą antyoksydantów.
Pacjent nerkowy nadal potrzebuje aminokwasów do budowy:
Nadmierna ilość niektórych produktów przemiany białek może zwiększać obciążenie metaboliczne, ale zbyt silne ograniczenie podaży białka może sprzyjać utracie mięśni — zwłaszcza wtedy, gdy zwierzę przyjmuje za mało energii.
W przeglądzie dotyczącym żywienia psów i kotów z przewlekłą chorobą nerek podkreślono, że dietę należy oceniać jako całość. Znaczenie mają jednocześnie fosfor, białko, energia, potas, sód, kwasy tłuszczowe, apetyt, masa ciała i kondycja mięśniowa.
Dieta domowa powinna być układana przez lekarza weterynarii zajmującego się żywieniem. W analizie przepisów domowych przeznaczonych dla psów i kotów z CKD wykazano liczne niedobory i nieprawidłowe proporcje składników. Sam wybór produktów określanych jako „nerkowe” nie gwarantuje więc prawidłowego bilansu.
Mięśnie nie służą wyłącznie do poruszania się. Stanowią ważny rezerwuar aminokwasów oraz uczestniczą w regulacji metabolizmu całego organizmu.
Utrata mięśni może:
Podczas każdej kontroli należy więc oceniać nie tylko masę ciała, ale również kondycję mięśniową, szczególnie w okolicy grzbietu, łopatek, czaszki i ud. Spadek masy ciała przy pozornie prawidłowej ilości tkanki tłuszczowej może ukrywać postępujący zanik mięśni.
Odpowiednia ilość energii, dopasowana podaż białka i spokojna aktywność fizyczna są podstawą utrzymywania mięśni. Antyoksydant nie zastąpi żadnego z tych elementów.
Przejdź do sklepu Pro Salute i wybierz preparat będący uzupełnieniem codziennej opieki nad nerkami, układem moczowym i równowagą organizmu.
