Starzenie się nie jest chorobą. Jest naturalnym procesem, podczas którego organizm stopniowo traci część zdolności do szybkiego reagowania na przeciążenie, regeneracji uszkodzonych struktur i przywracania równowagi po chorobie, wysiłku lub stresie metabolicznym.
Jednym z obszarów, które zmieniają się wraz z wiekiem, jest równowaga oksydacyjna. Reaktywne formy tlenu nadal powstają podczas codziennej pracy komórek, ale mechanizmy odpowiedzialne za ich kontrolowanie mogą działać mniej sprawnie. Jednocześnie starszy organizm częściej mierzy się z przewlekłym stanem zapalnym, chorobami narządów, mniejszą aktywnością i gorszym pobieraniem składników odżywczych.
Dlatego starsze psy i koty mogą potrzebować lepszego wsparcia naturalnych mechanizmów ochronnych. Nie oznacza to jednak, że każdy senior powinien otrzymywać wysokie dawki oddzielnych antyoksydantów. Najważniejsze są prawidłowo zbilansowana dieta, leczenie chorób współistniejących, utrzymywanie aktywności oraz rozsądne łączenie składników działających w różnych obszarach komórki.
Każda komórka posiada własne systemy ochronne. Należą do nich między innymi:
Z wiekiem nie muszą one całkowicie przestawać działać. Problem polega raczej na tym, że rezerwa ochronna staje się mniejsza, a komórka wolniej odzyskuje równowagę po przeciążeniu.
W długoterminowym badaniu 80 labradorów obserwowanych od dorosłości do końca życia stężenie 8-hydroksy-2’-deoksyguanozyny, markera oksydacyjnego uszkodzenia DNA, zwiększało się wraz z wiekiem. Wynik nie oznacza, że wszystkie starsze psy mają chorobę wywołaną przez stres oksydacyjny, ale pokazuje, że zmiany oksydacyjne mogą narastać jako element naturalnego starzenia.
Mitochondria wytwarzają większość energii potrzebnej komórkom. Jednocześnie są jednym z głównych miejsc powstawania reaktywnych form tlenu.
W młodym, zdrowym organizmie proces ten jest dobrze kontrolowany. Wraz z wiekiem może pojawić się niekorzystne sprzężenie zwrotne:
mniej sprawne mitochondria → słabsza produkcja energii → więcej reaktywnych cząsteczek → dalsze uszkodzenie mitochondriów.
Takie zmiany mają znaczenie szczególnie dla tkanek wymagających dużo energii, między innymi:
W badaniu mitochondriów mózgowych starszych psów dieta wzbogacona w antyoksydanty poprawiała część ocenianych parametrów funkcji mitochondrialnej, w tym oddychanie związane z NADH i produkcję reaktywnych form tlenu. Efekt był widoczny przede wszystkim u zwierząt starszych, co wskazuje, że starzejące się komórki mogą inaczej odpowiadać na wsparcie żywieniowe niż komórki młodego psa.
Glutation jest niewielką cząsteczką produkowaną przez organizm. Bierze udział w neutralizowaniu części reaktywnych związków, regenerowaniu innych antyoksydantów oraz ochronie białek i błon komórkowych.
Nie działa samodzielnie. Tworzy system współpracujący z enzymami, takimi jak peroksydazy glutationowe. Znaczenie ma również proporcja pomiędzy glutationem zredukowanym a utlenionym.
W badaniu dotyczącym starzejących się kotów seniorzy mieli niższe stężenia glutationu niż młodsze zwierzęta. Następnie oceniono dietę zawierającą dodatkową glicynę, czyli jeden z prekursorów potrzebnych do jego syntezy. Żywienie wpłynęło na stężenie glutationu w erytrocytach i część markerów stresu oksydacyjnego.
Nie oznacza to, że każdy starszy kot powinien otrzymywać osobny preparat z glicyną. Badanie pokazuje jednak ważną zasadę: naturalna ochrona antyoksydacyjna zależy również od dostępności składników, z których organizm sam buduje własne systemy obronne.
U seniora często nakłada się kilka procesów:
Każdy z tych elementów osobno może być niewielki. Wspólnie mogą jednak sprawić, że starsza komórka ma mniej możliwości przywrócenia prawidłowej równowagi.
Z tego powodu wsparcie seniora nie powinno koncentrować się wyłącznie na „neutralizowaniu wolnych rodników”. Powinno obejmować także dostarczanie energii, aminokwasów, niezbędnych kwasów tłuszczowych, witamin i mikroelementów oraz ograniczanie procesów, które stale zwiększają obciążenie organizmu.
Mózg zużywa dużo tlenu, zawiera znaczne ilości lipidów i ma wysokie zapotrzebowanie energetyczne. Z tego względu jest szczególnie podatny na skutki zaburzonej pracy mitochondriów i utleniania błon komórkowych.
U starszych psów mogą pojawiać się między innymi:
Nie każdy taki objaw oznacza zespół zaburzeń poznawczych. Podobne zmiany mogą wynikać z bólu, pogorszenia wzroku lub słuchu, chorób hormonalnych, nadciśnienia albo problemów neurologicznych.
W długoterminowym badaniu starszych psów rasy beagle dieta wzbogacona w antyoksydanty oraz urozmaicenie środowiska poprawiały wyniki części testów uczenia. Najlepsze efekty uzyskano, gdy oba działania stosowano jednocześnie.
To ważna wskazówka praktyczna: żywienie i aktywność powinny się uzupełniać. Sam preparat nie zastąpi spacerów, węszenia, kontaktu społecznego, prostych ćwiczeń i regularnego angażowania mózgu.
Wiele badań żywieniowych u starszych zwierząt dotyczyło całych mieszanek zawierających:
Przykładowo w badaniu starszych kotów oceniano mieszankę obejmującą antyoksydanty, argininę, witaminy z grupy B oraz olej rybi. Uzyskane wyniki dotyczą więc całej strategii żywieniowej, a nie pojedynczej witaminy lub ekstraktu.
Podobnie w badaniu klinicznym psów z objawami zaburzeń poznawczych zastosowano dietę łączącą średniołańcuchowe triglicerydy z wieloskładnikową mieszanką żywieniową. Nie można na tej podstawie twierdzić, że jeden antyoksydant odpowiadał za całą obserwowaną poprawę.
Najlepiej udokumentowane podejście polega więc na łączeniu kilku uzupełniających się mechanizmów, a nie na maksymalizowaniu dawki jednego związku.
Nerki są silnie związane z równowagą oksydacyjną, ponieważ ich komórki:
Z wiekiem zmniejsza się rezerwa czynnościowa narządów. Jeżeli dodatkowo rozwija się przewlekła choroba nerek, obciążenie pozostałych sprawnych nefronów może wzrastać.
W analizie tkanki nerkowej starszych kotów stwierdzano cechy uszkodzeń oksydacyjnych w nerkach zwierząt z przewlekłą chorobą nerek zarówno przy obecnej azotemii, jak i bez niej. Sugeruje to, że zmiany komórkowe mogą pojawiać się wcześniej, niż wskazywałyby najbardziej widoczne zaburzenia w podstawowych wynikach krwi.
Z kolei w badaniu 20 kotów z CKD osoczowe stężenia markerów uszkodzenia oksydacyjnego DNA i lipidów rosły wraz z nasileniem choroby i korelowały z kreatyniną. Było to niewielkie badanie, dlatego nie należy traktować tych markerów jako rutynowych testów diagnostycznych, ale wyniki potwierdzają znaczenie równowagi oksydacyjnej u pacjentów nerkowych.
Wsparcie antyoksydacyjne nie zastępuje jednak:
Komórki odpornościowe wykorzystują reaktywne formy tlenu do niszczenia drobnoustrojów. Jednocześnie muszą chronić własne struktury przed ich nadmiarem.
Wraz z wiekiem odpowiedź immunologiczna może stawać się mniej precyzyjna: niektóre reakcje są osłabione, podczas gdy inne pozostają przewlekle pobudzone. Równowaga oksydacyjna i stan zapalny są przy tym ze sobą ściśle powiązane.
W badaniu starszych psów oceniano jednocześnie populacje leukocytów, zdolności poznawcze oraz markery stresu oksydacyjnego. Zaobserwowane zależności wskazywały, że starzenie układu nerwowego, odpornościowego i równowagi oksydacyjnej nie przebiega całkowicie niezależnie.
Nie oznacza to, że antyoksydant po prostu „wzmacnia odporność”. Prawidłowa odporność wymaga regulacji, a nie ciągłego pobudzania.
Przejdź do sklepu Pro Salute i wybierz preparat będący uzupełnieniem codziennej opieki nad nerkami, układem moczowym i równowagą organizmu.
