Pies zaczyna opróżniać miskę szybciej niż zwykle, domaga się dodatkowego spaceru w nocy albo nie wytrzymuje do rana. U kota pojawiają się większe grudki w kuwecie, częstsze wizyty w toalecie lub oddawanie moczu poza dotychczasowym miejscem. Takie zmiany mogą być przejściowe, ale mogą również stanowić jeden z pierwszych sygnałów choroby nerek, cukrzycy, zaburzeń hormonalnych albo problemu z dolnymi drogami moczowymi.
Najważniejsza nie jest jedna wizyta przy misce czy kuwecie, lecz wyraźna zmiana względem wcześniejszych zwyczajów zwierzęcia. Jeżeli utrzymuje się, narasta albo towarzyszą jej inne objawy, nie warto czekać na samoistną poprawę.
Zwiększone pragnienie określa się jako polidypsję. Najczęściej występuje ono razem z poliurią, czyli zwiększoną produkcją moczu.
W takiej sytuacji organizm zwykle najpierw traci większą ilość wody wraz z moczem, a następnie pobudza pragnienie, aby uzupełnić straty. Zwierzę nie musi więc oddawać więcej moczu dlatego, że dużo pije. Często pije więcej właśnie dlatego, że jego organizm produkuje większą ilość moczu.
Według przeglądu dotyczącego regulacji gospodarki wodnej u zwierząt za polidypsję u psa przyjmuje się zwykle pobieranie ponad około 100 ml wody na kilogram masy ciała w ciągu doby. U kotów wartości mogą być niższe, a interpretacja zależy między innymi od rodzaju diety. Autorzy przeglądu dotyczącego wazopresyny i zaburzeń poliurii oraz polidypsji podkreślają również, że wielomocz oznacza produkcję ponad około 50 ml moczu na kilogram masy ciała w ciągu doby.
Takie wartości są pomocne, ale nie powinny być traktowane jako jedyne kryterium. Pies może nie przekraczać umownej granicy, a mimo to pić dwa razy więcej niż wcześniej. U kota żywionego mokrą karmą nawet niewielka ilość wypijana bezpośrednio z miski może być prawidłowa, ponieważ większość wody otrzymuje on z pożywieniem.
Określenie „częściej oddaje mocz” może opisywać dwa zupełnie różne problemy. Ich rozróżnienie ma duże znaczenie.
W przypadku wielomoczu zwierzę rzeczywiście produkuje większą łączną ilość moczu. Opiekun może zauważyć:
Wielomocz często występuje razem ze zwiększonym pragnieniem i może towarzyszyć chorobom nerek, cukrzycy, zaburzeniom hormonalnym lub działaniu niektórych leków.
W przypadku częstomoczu zwierzę wielokrotnie przyjmuje pozycję do oddania moczu, ale wydala niewielką ilość lub tylko kilka kropli. Mogą pojawić się także:
Takie objawy częściej wskazują na problem pęcherza lub cewki moczowej niż na zwiększoną produkcję moczu przez nerki. W opracowaniu MSD Veterinary Manual dotyczącym chorób dolnych dróg moczowych kotów jako charakterystyczne objawy wymieniono częstomocz, bolesne parcie, krew w moczu oraz oddawanie moczu poza kuwetą.
Zdrowe nerki dostosowują ilość wody wydalanej z moczem do bieżących potrzeb organizmu. Kiedy wody jest mało, nerki zatrzymują jej większą część i produkują bardziej zagęszczony mocz.
W przewlekłej chorobie nerek zdolność zagęszczania moczu może stopniowo słabnąć. Zwierzę zaczyna tracić większą ilość wody, produkując więcej rozcieńczonego moczu. W odpowiedzi częściej podchodzi do miski.
Zwiększone pragnienie i wielomocz mogą należeć do wcześniejszych objawów zaburzeń czynności nerek. Jak opisuje MSD Veterinary Manual w opracowaniu dotyczącym zaburzeń nerkowych u psów i kotów, objawy te mogą pojawić się jeszcze przed rozwojem wyraźnego zespołu mocznicowego.
Nie oznacza to jednak, że każdy pies pijący więcej lub każdy kot produkujący większe grudki w kuwecie ma chorobę nerek. Objaw wymaga sprawdzenia, ale nie pozwala samodzielnie postawić rozpoznania.
Jednym z najważniejszych elementów diagnostyki jest ocena ciężaru właściwego moczu. Parametr ten pokazuje, jak skutecznie nerki zagęszczają mocz.
Wyniku nie należy analizować w oderwaniu od pozostałych badań. Znaczenie mają również:
Zgodnie z informacjami przedstawionymi przez International Renal Interest Society w opracowaniu dotyczącym ciężaru właściwego moczu, niektóre koty z przewlekłą chorobą nerek nadal mogą produkować dość zagęszczony mocz. U psów obniżony ciężar właściwy jest natomiast mniej swoisty, ponieważ może występować również bez istotnej choroby nerek.
Dlatego pojedynczy wynik nie wystarcza. System IRIS służący do klasyfikacji przewlekłej choroby nerek opiera się na potwierdzeniu trwałych zmian u stabilnego pacjenta i uwzględnia nie tylko kreatyninę lub SDMA, lecz również badanie moczu, białkomocz oraz ciśnienie tętnicze.
Zwiększone picie i wielomocz nie są chorobą samą w sobie. Stanowią objawy, które mogą występować w wielu różnych problemach.
Przy cukrzycy glukoza zaczyna przedostawać się do moczu i zatrzymuje w nim wodę. Prowadzi to do zwiększonej produkcji moczu, a następnie do większego pragnienia. Mogą pojawić się również wzmożony apetyt i utrata masy ciała.
MSD Veterinary Manual w opisie cukrzycy psów i kotów wymienia wielomocz, polidypsję, zwiększony apetyt oraz chudnięcie jako typowe objawy kliniczne.
U starszych kotów zwiększone pragnienie może towarzyszyć nadczynności tarczycy. Często obserwuje się również:
Nadczynność tarczycy jest częstą chorobą endokrynologiczną dojrzałych i starszych kotów, a wielomocz i polidypsja należą do możliwych objawów opisanych w opracowaniu MSD Veterinary Manual dotyczącym nadczynności tarczycy.
U psów przewlekły nadmiar kortyzolu może powodować większe pragnienie, wielomocz, wzmożony apetyt, dyszenie, osłabienie mięśni oraz charakterystyczne powiększenie obrysu brzucha.
Objawy te opisano w opracowaniu dotyczącym zespołu Cushinga u zwierząt.
Większe pragnienie i częstsze oddawanie moczu mogą pojawić się również podczas stosowania:
Do innych możliwych przyczyn należą między innymi choroby wątroby, zaburzenia stężenia wapnia lub potasu, zakażenia nerek, ropomacicze oraz zaburzenia działania hormonu antydiuretycznego. Szeroki zakres możliwych przyczyn przedstawiono w przeglądzie dotyczącym poliurii i polidypsji u psów i kotów.
Nie każda krótkotrwała zmiana oznacza chorobę. Zwierzę może wypić więcej po:
Jednorazowe opróżnienie miski po długim spacerze nie musi być powodem do obaw. Inaczej należy potraktować sytuację, gdy pies przez kilka kolejnych dni pije wyraźnie więcej, budzi opiekuna w nocy albo zaczyna moczyć w domu.
U kota zmiana bywa mniej oczywista. Wskazówką mogą być większe lub liczniejsze grudki w kuwecie, szybsze zużywanie żwirku, częstsze korzystanie z fontanny albo poszukiwanie dodatkowych źródeł wody. International Cat Care przypomina, że nadmierne picie może towarzyszyć między innymi chorobie nerek, cukrzycy i nadczynności tarczycy, dlatego zauważalną zmianę warto omówić z lekarzem weterynarii. Informacje te znajdują się w poradniku dotyczącym zachęcania kotów do picia.
Pomiar najlepiej wykonać przez pełne 24 godziny i w razie potrzeby powtórzyć przez kolejne dni.
Należy:
W domu z kilkoma zwierzętami dokładny pomiar może wymagać czasowego rozdzielenia misek i kontrolowania, które zwierzę z nich korzysta.
Woda zawarta w mokrej karmie również wpływa na całkowite nawodnienie, dlatego sam pomiar miski nie pokazuje pełnego pobrania płynów. Najważniejsze jest jednak wychwycenie zmiany względem wcześniejszych zwyczajów.
Konsultacja weterynaryjna jest wskazana, gdy zwiększone pragnienie lub produkcja moczu:
Nie trzeba czekać, aż zwierzę przekroczy konkretną liczbę mililitrów wypijanej wody. Wyraźna i utrzymująca się zmiana względem jego zwykłego zachowania jest wystarczającym powodem do wykonania podstawowych badań.
Szczególnie niebezpieczna jest sytuacja, w której zwierzę często przyjmuje pozycję do oddania moczu, ale mocz nie wypływa albo pojawiają się tylko pojedyncze krople.
Pilnej konsultacji wymagają:
Niedrożność cewki moczowej jest stanem nagłym, szczególnie u kocurów. MSD Veterinary Manual określa ją jako częsty nagły przypadek u małych zwierząt, wymagający szybkiego przywrócenia odpływu moczu.
International Cat Care również podkreśla, że kocur, który często odwiedza kuwetę, napina się i nie oddaje moczu, może szybko rozwinąć ciężkie zaburzenia ogólne. Szczegóły opisano w przewodniku dotyczącym chorób dolnych dróg moczowych kotów.
Przejdź do sklepu Pro Salute i wybierz preparat będący uzupełnieniem codziennej opieki nad nerkami, układem moczowym i równowagą organizmu.
