Starszy pies śpi dłużej, wolniej wstaje i nie zawsze opróżnia miskę z takim entuzjazmem jak dawniej. Kot senior może stać się spokojniejszy, bardziej wybredny albo zacząć częściej zaglądać do kuwety. Łatwo uznać, że to po prostu wiek.
Czasem rzeczywiście jest to naturalna zmiana tempa życia. Problem pojawia się wtedy, gdy pod hasłem „starość” ukrywają się pierwsze sygnały choroby.
Nerki są szczególnie dobrym przykładem. Mogą stopniowo tracić część swojej sprawności, podczas gdy zwierzę nadal je, spaceruje i zachowuje się pozornie normalnie. Dlatego u starszego psa i kota czujność nie oznacza szukania choroby na siłę. Oznacza wcześniejsze zauważanie zmian oraz regularne porównywanie wyników.
Nie istnieje jeden wiek, od którego każdy pies staje się seniorem. Małe psy zwykle starzeją się wolniej niż rasy olbrzymie, dlatego znaczenie ma przewidywana długość życia konkretnego zwierzęcia. W wytycznych AAHA dotyczących opieki nad seniorami okres senioralny u psa określono jako ostatnie 25% przewidywanego życia. Koty są natomiast zwykle uznawane za seniorów po ukończeniu 10 lat.
Te granice są przydatne do planowania profilaktyki, ale nie oznaczają, że w dniu konkretnych urodzin nerki nagle zaczynają pracować gorzej. Wiek należy traktować jako sygnał do dokładniejszego monitorowania, a nie jako rozpoznanie choroby.
Starszy wiek zwiększa prawdopodobieństwo zmian, ale sam w sobie nie jest chorobą.
Przewlekła choroba nerek występuje częściej u starszych psów i kotów. Jednocześnie jej początkowe etapy mogą przebiegać bez wyraźnych objawów, a badanie fizykalne może długo nie wykazywać oczywistych odchyleń. IRIS wskazuje, że we wczesnej chorobie znaczenie mogą mieć dopiero połączone informacje z badania krwi, moczu, ciśnienia, obrazu nerek oraz obserwacji pacjenta.
Pokazują to także badania zwierząt, które według opiekunów wyglądały na zdrowe. W prospektywnym badaniu 259 dojrzałych i starszych kotów podczas pierwszej kontroli ukryte problemy zdrowotne stwierdzono u 21% zwierząt, a u części rozpoznano przewlekłą chorobę nerek. W ciągu kolejnych dwóch lat nowe choroby pojawiały się szczególnie często w grupie seniorów.
Podobny obraz zaobserwowano u starszych psów. W badaniu obejmującym pozornie zdrowe zwierzęta u około jednej piątej wykryto nierozpoznaną wcześniej chorobę ogólnoustrojową już podczas pierwszego rozszerzonego badania, a w okresie obserwacji przewlekła choroba nerek należała do częściej pojawiających się problemów.
Nie oznacza to, że każdy senior zachoruje. Pokazuje jednak, dlaczego dobre samopoczucie nie powinno być jedynym sposobem oceniania zdrowia nerek.
Najbardziej charakterystyczną zmianą kojarzoną z nerkami jest zwiększone pragnienie oraz częstsze oddawanie moczu. Zmiana zwykle nie wygląda jednak tak, że zwierzę z dnia na dzień zaczyna pić dwa razy więcej.
Pies może częściej podchodzić do miski, budzić opiekuna na dodatkowy spacer albo oddawać większą ilość moczu podczas jednego wyjścia. W przypadku kota pierwszą wskazówką mogą być większe zbrylone fragmenty żwirku, częstsze wizyty w kuwecie lub szukanie dodatkowych źródeł wody.
Według przewodnika IRIS do objawów mogących towarzyszyć chorobie nerek należą między innymi większe pragnienie, częstsze oddawanie moczu, utrata masy ciała, słabszy apetyt, ospałość, odwodnienie i wymioty. Objawy te nie są jednak charakterystyczne wyłącznie dla nerek i mogą występować również w wielu innych chorobach.
Dlatego nie należy pytać wyłącznie:
Czy mój pies lub kot dużo pije?
Ważniejsze pytanie brzmi:
Czy pije więcej niż wcześniej i czy ta zmiana się utrzymuje?
U starszego zwierzęcia stopniowy spadek masy ciała bywa przypisywany wiekowi. Tymczasem niepokojące może być nie tylko chudnięcie, lecz także utrata mięśni przy pozornie stabilnej wadze.
Kot może nadal ważyć podobnie, ale mieć wyraźniej zaznaczony kręgosłup, biodra lub łopatki. Pies może trudniej wstawać, mieć cieńsze mięśnie kończyn i szybciej się męczyć.
Wytyczne senioralne zalecają ocenianie podczas wizyt nie tylko masy ciała, ale również kondycji ogólnej i mięśniowej. U starszego kota szczególną uwagę zwraca się też na nawodnienie, ponieważ choroby takie jak przewlekła choroba nerek mogą prowadzić do stopniowej utraty płynów.
Do lekarza warto zgłosić:
Nie każda z tych zmian oznacza problem nerkowy. Każda zasługuje jednak na wyjaśnienie, szczególnie gdy utrzymuje się lub stopniowo narasta.
Sam wiek jest tylko jednym z elementów ryzyka. IRIS wymienia również wcześniejsze ostre uszkodzenie nerek, wybrane choroby współistniejące, problemy układu moczowego, określone predyspozycje rasowe oraz ekspozycję na leki lub substancje mogące obciążać nerki.
Dokładniejszego monitorowania może wymagać starsze zwierzę, które:
Nie oznacza to, że takie zwierzę na pewno rozwinie przewlekłą chorobę. Oznacza, że lekarz może zalecić częstsze lub szersze kontrole.
Nie istnieje jeden „test na nerki”, który odpowiada na wszystkie pytania. Kreatynina jest ważna, ale jej wartość może zależeć między innymi od masy mięśniowej i nawodnienia. SDMA uzupełnia ocenę funkcji wydalniczej, lecz również nie powinno być interpretowane w oderwaniu od pozostałych informacji.
W aktualnych zaleceniach IRIS do oceny nerek wykorzystuje się łącznie kreatyninę i SDMA, a po rozpoznaniu choroby także białkomocz oraz ciśnienie tętnicze. Wyniki powinny być analizowane u stabilnego pacjenta i porównywane w czasie.
Podstawowy zestaw kontroli seniora może obejmować:
Wytyczne AAHA szczególnie podkreślają znaczenie zapisywania trendów kreatyniny, SDMA i ciężaru właściwego moczu. Prosty wykres kolejnych wyników może powiedzieć więcej niż pojedynczy parametr oznaczony jako „w normie”.
Nie ma jednego harmonogramu odpowiedniego dla wszystkich zwierząt. Duży pies w wieku 8 lat może mieć inne potrzeby niż mały pies w wieku 12 lat. Kot mający stabilne wyniki i prawidłową masę ciała może wymagać innego planu niż kot z pierwszymi odchyleniami.
Jako ogólny punkt odniesienia wytyczne AAHA zalecają u seniorów morfologię, badania biochemiczne oraz badanie moczu co 6–12 miesięcy. Pomiar ciśnienia zalecany jest co najmniej raz w roku, natomiast u starszych kotów jego kontrola przy każdej wizycie może dostarczać szczególnie ważnych informacji.
Wytyczne dotyczące starszych kotów wskazują, że u bardzo starych pacjentów, zwierząt leczonych przewlekle lub mających kilka współistniejących problemów ocena może być potrzebna co 3–6 miesięcy. Ostateczny odstęp między kontrolami powinien ustalić lekarz na podstawie poprzednich wyników i stanu konkretnego pacjenta.
Opiekun nie musi codziennie mierzyć wszystkich parametrów. Większą wartość ma spokojna obserwacja kilku stałych elementów:
Woda
Czy miska jest opróżniana szybciej? Czy zwierzę zaczęło pić z kranu, doniczek albo innych miejsc?
Mocz
Czy pies częściej potrzebuje wyjścia? Czy w kuwecie pojawiają się większe lub liczniejsze zbrylenia?
Jedzenie
Czy apetyt jest stabilny? Czy zwierzę zaczyna odchodzić od miski, wącha karmę i rezygnuje albo wybiera tylko określone produkty?
Masa i mięśnie
Czy obroża lub szelki stały się luźniejsze? Czy bardziej wyczuwalne są kości kręgosłupa i bioder?
Samopoczucie
Czy pojawiła się ospałość, gorsza tolerancja wysiłku, nudności, wymioty lub zmiana zachowania?
Warto zapisywać daty zauważonych zmian, masę ciała oraz kolejne wyniki badań. Trendy są szczególnie cenne u starszych kotów, ponieważ stopniowe zmiany mogą zostać uznane za naturalny element starzenia.
Przejdź do sklepu Pro Salute i wybierz preparat będący uzupełnieniem codziennej opieki nad nerkami, układem moczowym i równowagą organizmu.
